Tabletka dzień po
Jak działa, kiedy ją przyjąć i jakie może mieć skutki uboczne?
W skrócie: tabletka dzień po to forma antykoncepcji awaryjnej stosowana po stosunku bez zabezpieczenia albo wtedy, gdy inna metoda antykoncepcji mogła zawieść. Działa przede wszystkim przez opóźnienie lub zahamowanie owulacji. Nie jest środkiem wczesnoporonnym i nie przerywa istniejącej ciąży.
Tabletka dzień po, nazywana też tabletką po lub antykoncepcją awaryjną, jest rozwiązaniem stosowanym w nagłych sytuacjach. Może być pomocna po stosunku bez zabezpieczenia, po pęknięciu prezerwatywy, pominięciu tabletki antykoncepcyjnej albo wtedy, gdy pojawia się ryzyko, że zastosowana metoda antykoncepcji nie zadziałała prawidłowo.
Wokół antykoncepcji awaryjnej narosło wiele mitów. Jednym z najczęstszych jest przekonanie, że tabletka dzień po działa poronnie. W rzeczywistości jej głównym mechanizmem jest wpływ na owulację, czyli moment uwolnienia komórki jajowej. Jej celem jest zapobieganie ciąży, a nie przerwanie ciąży już istniejącej.
Jak działa tabletka dzień po?
Tabletka dzień po działa przede wszystkim wtedy, gdy owulacja jeszcze nie nastąpiła. Jej zadaniem jest opóźnić lub zahamować uwolnienie komórki jajowej, tak aby nie doszło do zapłodnienia.
Antykoncepcja awaryjna nie przerywa istniejącej ciąży. Nie działa też wtedy, gdy doszło już do zagnieżdżenia zarodka. Dlatego czas przyjęcia tabletki po ma bardzo duże znaczenie.
Tabletka dzień po może
Opóźnić lub zahamować owulację, jeśli jeszcze do niej nie doszło.
Zmniejszyć ryzyko ciąży po stosunku bez zabezpieczenia.
Zadziałać najskuteczniej, gdy zostanie przyjęta jak najszybciej.
Tabletka dzień po nie robi
Nie przerywa istniejącej ciąży i nie jest środkiem wczesnoporonnym.
Nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Nie zastępuje regularnej antykoncepcji i nie zabezpiecza na kolejne stosunki.
Rodzaje antykoncepcji awaryjnej
W Europie najczęściej stosuje się dwa rodzaje tabletek dzień po. Różnią się substancją czynną oraz czasem, w którym można je przyjąć po niezabezpieczonym stosunku.
Preparaty takie jak Escapelle stosuje się do 72 godzin, czyli 3 dni po stosunku. Najlepiej przyjąć je jak najszybciej.
Preparaty takie jak ellaOne można stosować do 120 godzin, czyli 5 dni po stosunku bez zabezpieczenia.
W Polsce antykoncepcja awaryjna jest dostępna na receptę. W wybranych aptekach możliwa jest także recepta farmaceutyczna w ramach programu pilotażowego.
Jak skuteczna jest tabletka dzień po?
Skuteczność tabletki dzień po nie wynosi 100%. Największe znaczenie ma czas. Im szybciej po stosunku zostanie przyjęta antykoncepcja awaryjna, tym większa szansa, że zadziała zgodnie ze swoim celem.
Znaczenie ma również moment cyklu miesiączkowego. Jeśli owulacja już wystąpiła, skuteczność tabletki po może być niższa. Wpływ mogą mieć także masa ciała, niektóre leki oraz wymioty po przyjęciu preparatu.
Czas przyjęcia
Tabletka dzień po powinna zostać przyjęta możliwie szybko po stosunku bez zabezpieczenia.
Faza cyklu
Antykoncepcja awaryjna działa głównie przez wpływ na owulację, dlatego moment cyklu ma znaczenie.
Indywidualne czynniki
Na skuteczność mogą wpływać między innymi masa ciała, przyjmowane leki i wymioty po zażyciu tabletki.
Tabletka dzień po działa najskuteczniej, gdy zostanie przyjęta jak najszybciej po stosunku. Nie warto odkładać decyzji, zwłaszcza jeśli istnieje realne ryzyko nieplanowanej ciąży.
Tabletka dzień po: skutki uboczne
Tabletka dzień po może powodować działania niepożądane, choć najczęściej są one łagodne i ustępują samoistnie. Organizm może zareagować na większą dawkę substancji hormonalnej przejściowym rozregulowaniem cyklu.
Nudności, wymioty i ból głowy
To jedne z najczęściej zgłaszanych objawów po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej.
Ból podbrzusza i tkliwość piersi
Po tabletce po mogą pojawić się bóle przypominające dolegliwości przedmiesiączkowe.
Plamienia i zmiany w cyklu
Miesiączka może pojawić się wcześniej, później albo różnić się intensywnością od zwykłego krwawienia.
Kiedy warto zastosować tabletkę dzień po?
Tabletka dzień po jest rozwiązaniem awaryjnym. Można ją rozważyć wtedy, gdy doszło do sytuacji, w której istnieje ryzyko nieplanowanej ciąży.
- Doszło do stosunku bez zabezpieczenia.
- Prezerwatywa pękła, zsunęła się albo została użyta nieprawidłowo.
- Pominięto tabletkę antykoncepcyjną lub pojawił się błąd w stosowaniu antykoncepcji hormonalnej.
- Nie ma pewności, czy zastosowana metoda antykoncepcji zadziałała prawidłowo.
Czy tabletka dzień po jest dostępna bez recepty?
W Polsce antykoncepcja awaryjna jest dostępna na receptę. Receptę może wystawić lekarz, a w określonych sytuacjach także farmaceuta w aptece uczestniczącej w programie pilotażowym.
W ramach programu pilotażowego pacjentki, które ukończyły 15 lat, mogą otrzymać receptę farmaceutyczną na preparat z octanem uliprystalu po konsultacji w aptece. Warto wcześniej sprawdzić, czy dana apteka bierze udział w programie.
Czego nie robi tabletka po?
Antykoncepcja awaryjna bywa mylona z innymi środkami, dlatego warto jasno oddzielić fakty od mitów. Tabletka po nie działa w każdej sytuacji i nie powinna być traktowana jako stała metoda antykoncepcji.
Nie przerywa istniejącej ciąży
Tabletka dzień po nie jest środkiem wczesnoporonnym. Jej główne działanie polega na opóźnieniu lub zahamowaniu owulacji.
Nie chroni przed infekcjami
Antykoncepcja awaryjna nie zabezpiecza przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Taką ochronę daje prezerwatywa.
Nie zastępuje regularnej antykoncepcji
Tabletka po jest rozwiązaniem doraźnym. Jeśli sytuacje awaryjne powtarzają się częściej, warto porozmawiać ze specjalistą o stałej metodzie antykoncepcji.
Kiedy wykonać test ciążowy po tabletce dzień po?
Po przyjęciu tabletki dzień po miesiączka może pojawić się wcześniej lub później niż zwykle. Takie przesunięcie nie zawsze oznacza ciążę, ale warto obserwować organizm.
Obserwuj miesiączkę
Po tabletce po cykl może się chwilowo rozregulować. Krwawienie może być inne niż zwykle.
Wykonaj test
Jeśli miesiączka wyraźnie się spóźnia albo pojawiają się objawy ciąży, warto wykonać test ciążowy.
Skonsultuj się
W razie wątpliwości najlepiej skontaktować się z lekarzem, farmaceutą lub innym specjalistą medycznym.
Najczęstsze pytania
Czy tabletka dzień po jest tabletką poronną?
Nie. Tabletka dzień po nie przerywa istniejącej ciąży. Jej głównym zadaniem jest opóźnienie lub zahamowanie owulacji, aby nie doszło do zapłodnienia.
Ile czasu po stosunku można przyjąć tabletkę dzień po?
To zależy od rodzaju preparatu. Tabletki z lewonorgestrelem stosuje się do 72 godzin po stosunku, a tabletki z octanem uliprystalu do 120 godzin po stosunku.
Czy tabletka dzień po ma skutki uboczne?
Tak. Mogą wystąpić między innymi nudności, ból głowy, zmęczenie, ból piersi, ból podbrzusza, plamienie albo przesunięcie miesiączki. Zazwyczaj objawy są krótkotrwałe.
Czy po tabletce dzień po miesiączka może się spóźnić?
Tak. Tabletka po może przejściowo wpłynąć na cykl miesiączkowy. Jeśli miesiączka spóźnia się znacząco albo pojawiają się objawy ciąży, warto wykonać test ciążowy.
Czy tabletka dzień po chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową?
Nie. Tabletka dzień po nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Taką ochronę zapewnia prezerwatywa.
Czy tabletka po może być stosowana regularnie?
Nie powinna być traktowana jako stała metoda antykoncepcji. To rozwiązanie awaryjne, przeznaczone do wyjątkowych sytuacji.
Podsumowanie
Tabletka dzień po to forma antykoncepcji awaryjnej stosowana po stosunku bez zabezpieczenia albo wtedy, gdy inna metoda antykoncepcji mogła zawieść. Działa przede wszystkim przez opóźnienie lub zahamowanie owulacji, dlatego największe znaczenie ma szybkie przyjęcie preparatu.
Preparaty z lewonorgestrelem można stosować do 72 godzin po stosunku, a preparaty z octanem uliprystalu do 120 godzin. Skuteczność tabletki po nie jest stuprocentowa i zależy między innymi od czasu przyjęcia oraz fazy cyklu.
Tabletka dzień po może powodować skutki uboczne, takie jak nudności, ból głowy, ból podbrzusza, tkliwość piersi, plamienia lub przejściowe zaburzenia cyklu. Zwykle są one łagodne i mijają samoistnie.
Masz wątpliwości po ryzykownej sytuacji seksualnej?
Jeśli stosunek bez zabezpieczenia, antykoncepcja awaryjna, lęk przed ciążą albo trudności w rozmowie o zabezpieczeniu powodują napięcie, pomocna może być konsultacja z seksuologiem w Poradni INTIMA.
Źródła
